بافت تاریخی بوشهر حاصل عوامل متعددی است که مهم ترین آن ها خلیج فارس و گذشته تاریخی آن به عنوان یک عنصر ملی است. این بافت ارگانیک، متراک، درونگرا و برونگراست و در میان سایر بافت های موجود منحصر به فرد است.معماری گذشته جنوب ایران بر فرهنگ و معماری کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس تاثیر گذاشته و موجب پیشرفت و تعالی اعراب در زمینه های مختلف از جمله معماری را فراهم آورده است. معماری بافت تاریخی البستکیه دبی نمونه برداری از هنر معماران ایرانی است. کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس سعی دارند تجربیات منتقل شده توسط نیاکان هنرمند ایرانی را در سرزمین های کنونی خود با نام معماری عرب در محافل فرهنگی و هنری معرفی نمایند. حفظ آثار معماری با هویت نیاکان، بازسازی و زنده نگه داشتن آنها، استفاده از فرصت ها جهت معرفی بافت های با ارزش کشور در مجامع فرهنگی، هنری و توسعه این میراث ملی امری مهم پیش رو است.

نگاهی گذرا بر فرم مسکن در کشور و سایر کشور ها این اثر را به خوبی آشکار می سازد. امروزه معماران و مهندسان مسکن تمام تلاش خود را برای همسازی مساکن با اقلیم منطقه برای ایجاد محیطی ارام و همراه با آسایش زیستی برای ساکنان بکار می بندند. در معماری مدرن با توجه با افزایش قیمت حامل های انرژی و هزینه بسیار بالا برای سرمایش و گرمایش ساختمان ها تلاش بسیاری برای انطباق و سازگاری مساکن با شرایط اقلیمی انجام می شود. در مناطق سردسیر و گرمسیر این پدیده اثر خود را در سبد هزینه خانوار به شدت نشان می دهد. با وجود تلاش دولت ها برای کمک به مردم در تقبل بخشی از هزینه ها از طریق کاهش تعرفه های برق و حامل های انرژی ولی همچنان بار آن بر سبد هزینه خانوار ها سنگینی می کند. لذا بهترین کار تلاش بر همسازی مساکن با شرایط اقلیمی منطقه می باشد. شهرستان سقز از شهرهای منطقه سردسیر ایران می باشد که می بایستی توجه ویژه ای به سازگاری هر چه بیشتر بنا ها با شرایط اقلیمی منطقه شود. هدف این تحقیق یافتن سازگارترین الگوی معماری با شرایط اقلیمی منطقه با استفاده از شاخص های علمی مرسوم در ایران و جهان شناسایی و معرفی شده و در عین حال میزان انطباق معماری قدیم و جدید شهر سقز با الگوی سازکار مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد. روش مقاله توصیفی- تحلیلی است. یافته های مقاله نشان می دهد که با استفاده از ویژگی های زیست -اقلیمی و طراحی و انطباق الگوی معماری شهر سقز بر اساس شاخص دمای موثر می توان نیازهای حرارتی و آسایش اقلیمی شهر سقز را در طول سال به صورت ساعت به ساعت تعیین نمود.

امروزه استفاده از الگوهای ناصحیح غربی در نماهای شهری، باعث ایجاد بحران هویت در معماری معاصر ایران شده است. برای برون-رفت از این بحران باید الگوهای هویت بخش اصیل ایرانی اسلامی شناسایی و برای طراحان ارائه شود. هدف این مقاله شناسایی عناصر هویت بخش نماهای ورودی خانه های بافت قدیم دزفول می باشد و به دنبال آن سوال اصلی این پژوهش این است که: "کدام ارزش های فرهنگ اسلامی بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند؟ ". تحقیق حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و برداشت های میدانی صورت گرفته است و با تجزیه و تحلیل متون کتابخانه ای و تحلیل فراوانی استفاده از عناصر هویت بخش در سه بخش نماهای ورودی خانه ها دزفول، داده های کیفی به داده های کمی تبدیل شده اند. در این رابطه پس از واژه شناسی و بیان معانی واژه های هویت و فرهنگ اسلامی، مؤلفه های مؤثر بر آن ها استخراج شده است و با بررسی نماهای ورودی خانه های بافت قدیم دزفول و روش دلفی، پرسشنامه هایی تهیه و توسط 20 نفر از خبرگان در حوزه معماری و شهرسازی طی سه مرحله تکمیل گردید و با استفاده از نرم افزار Expert Choice و روش AHP وزن دهی شد. در نتیجه عناصر هویت بخش نماها ورودی شناسایی شدند و در سه بخش از ورودی (1. رخ بام؛ 2. بدنه ورودی؛ 3. ورودی درب) و همچنین در دو دسته از خانه های فرادست و فرودست که هر کدام از دسته ها شامل 6 خانه می باشند، مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج حاصل نشان می دهد ورودی خانه های بافت قدیم دزفول، هماهنگ تر با ارزش های اجتماعی مردم شهر ساخته شده اند و آجر در شهر دزفول تنها عنصری است که تمام ارزش های ﻓ ﺮ ﻫ ﻨ ﮓ اﺳ ﻼ ﻣ ﯽ را دارا می باشد. در نمای کل ورودی خانه های بافت قدیم دزفول، به طور میانگین خانه های فرادست به میزان 79. 16% از عناصری بیشتری که نشان دهنده هویت فرهنگ اسلامی است نسبت به خانه های فرودست به میزان 57. 29% استفاده کرده اند در نتیجه نمای ورودی خانه های فرادست هویت فرهنگ اسلامی بیشتری نسبت به خانه های فرودست دارند ولی باید به این نکته توجه کرد که در خانه های فرودست با استفاده ی بیش از 50% از این عناصر هویت بخش و مصالح مشابه و الگوی یکسان در نما، باعث شده است که یک نظام واحدی در بافت قدیم دزفول به وجود بیاید.